Aşkı Düşünmek

İnsan dünyaya yalnız gelmez. Daha ilk nefesini almadan önce bir dilin, bir kültürün, bir ailenin ve sayısız toplumsal değerin içine doğar. Hayata başladığımız andan itibaren yalnızca yürümeyi ya da konuşmayı öğrenmeyiz; neyi güzel bulacağımızı, neyi özleyeceğimizi, kimi kendimize yakın hissedeceğimizi de farkında olmadan öğreniriz. Bu yüzden en kişisel sandığımız duygular bile aslında toplumun sessiz izlerini taşır. Aşk da bunlardan biri.

Aşkı çoğu zaman yalnızca kalbin meselesi sanırız. Bir bakışın içimizde bıraktığı iz, bir sesin gün boyu zihnimizde dolaşması ya da hiç beklenmedik bir anda birini düşünürken bulmamız kendiliğinden gerçekleşmiş gibi görünür. Oysa biraz durup düşündüğümüzde, kimi çekici bulduğumuzun, bir ilişkiden ne beklediğimizin ve sevgimizi nasıl ifade ettiğimizin bile yaşadığımız toplumdan bağımsız olmadığını fark ederiz. Belki de aşk, insanın en özgür hissettiği anda bile toplumla en çok konuştuğu duygudur. Çünkü hiçbir aşk boşlukta yaşanmaz. Kültürel kodlar ve yaşadığımız çağ, kalbimizin ritmine fark ettirmeden eşlik eder. Biz "Ben onu seçtim." derken, belki de seçimimizin sınırları çok daha önce çizilmiştir.

Yine de aşkı yalnızca toplumun ürettiği bir duygu olarak görmek eksik olur. Çünkü bazen bütün açıklamalar, tek bir karşılaşmanın yanında yetersiz kalır. Sosyoloji bize insanların hangi koşullarda bir araya geldiğini anlatabilir, fakat neden kalabalığın içinden yalnızca tek bir yüzün hafızamızda yer ettiğini açıklamakta bazen sessizleşir. Belki de bu yüzden gündelik hayat sandığımız kadar sıradan değildir. Her gün yürüdüğümüz koridorlar, aynı saatlerde uğradığımız kafeler, tekrar eden karşılaşmalar… Bunların her biri yalnızca birer mekân deneyimi olarak da okunabilir. Ama bazen insan, kendini fark etmeden aynı kalabalığın içinde tanıdık bir yüzü ararken bulur. İşte o an, gündelik hayatın en sıradan ritmi bile bambaşka bir anlam kazanmaya başlar.

Sevdiğimiz insanda çoğu zaman yalnızca bir başkasını değil, kendimizi de ararız. Kabul görme arzumuzu, eksik yanlarımızı, umutlarımızı ve korkularımızı... Bu yüzden aşk, iki insan arasındaki bir yakınlıktan çok daha fazlasıdır. Aynı zamanda insanın kendi varlığıyla yaptığı en dürüst karşılaşmalardan biridir. Belki de aşkın en büyük paradoksu burada gizlidir. Toplum bize nasıl seveceğimizi öğretir, fakat gerçek aşk bazen bütün öğrenilmiş kalıpları sessizce sorgulamaya başlar. Bu yüzden aşk, hem toplumun şekillendirdiği bir deneyimdir hem de gerektiğinde toplumsal sınırları aşabilecek kadar dönüştürücü bir güç taşır. Aşk yalnızca kalbin attığı bir ritim değildir. Tarihin, kültürün ve toplumun insan ruhunda bıraktığı izlerin en zarif anlatılarından biridir. Kalp sever, fakat o kalbin hangi hikâyelerle büyüdüğünü toplum belirler. Bu nedenle aşkı anlamaya çalışmak, yalnızca bir duyguyu anlamak değildir. Aynı zamanda insanı, toplumu ve ikisi arasındaki görünmez bağları anlamaya çalışmaktır.

Bütün bu satırlar belki de aşkı açıklamak için değil, onu anlamaya yaklaşabilmek için yazıldı. İnsan bazen en iyi bildiği kavramların arkasına saklanır. Duygularını anlatmak yerine onları düşünceye dönüştürür, söyleyemediklerini kavramlarla konuşur. Belki de insan, bazı karşılaşmaları açıklayabilmek için önce sosyolojiye sığınır. Çünkü bazı duyguları doğrudan söylemek, onları anlamaya çalışmaktan daha zordur.