Rusya’da Konstrüktivizm ve Almanya’da Bauhaus

1920’li yıllarda Rusya’da Konstrüktivizm ve Almanya’da Bauhaus Okulu bünyesinde üretilen yapıtlar, farklı koşullarda ortaya çıkmış olsalar da üretim süreçleri, malzemeleri ve geometrik yapıları açısından ortak noktalar taşımaktadır. Her iki akımın sanatçıları da sanatı, alışılagelmiş işlevinin ötesinde, toplumsal bir zeminde anlam ifade etmesi gereken bir olgu olarak görmüştür. İşlevselliğe öncelik veren bu akımlar, sanatta yapı (konstrüksiyon) kavramını önemsemiş ve yapı ile işlevselliği 1920’lerin ideal biçimi olarak kabul etmiştir.

Konstrüktivizm,  20. yüzyılın başlarında Rusya’da ortaya çıkan bir sanat akımıdır. Makine ve insan bilincini sentezlemeyi hedefleyen bu akım, kullanılabilir ve faydalı malzemelerden yararlanılarak farklı biçimler oluşturmayı amaçlayan sanatçılar tarafından geliştirilmiştir. Resim, heykel, fotoğraf, tasarım ve mimarlık gibi alanlarda uluslararası öneme sahip olan Konstrüktivizm, Kübizm ve Fütürizm gibi akımlardan etkilenmiştir. İlk olarak mimar ve heykeltıraş Vladimir Tatlin’in üç boyutlu geometrik çalışmalarında ve kabartmalarında örneklenmiştir.

Konstrüktivizmin Önemli Temsilcileri:

• Vladimir Tatlin (1885-1953)
• Alexander Rodchenko (1891-1977)
• El Lissitzky (1890-1941)
• Naum Gabo (1890-1977)
• Lyubov Popova (1889-1924)

Vladimir Tatlin (1885-1953) Vladimir Tatlin, Rus ressam ve mimar olarak Konstrüktivizm akımında öncü bir rol oynamıştır. İlk olarak obje ressamı olarak yetişmiş ve 1902 yılında Moskova Resim, Heykel ve Mimarlık Okulu’nda eğitimine başlamıştır. Öne çıkan eserlerinden biri, 1919-1921 yılları arasında tasarladığı ahşap maketten oluşan Üçüncü Enternasyonal Anıtı’dır.

Alexander Rodchenko (1891-1977) Rus avangart sanatçısı Alexander Rodchenko, modern fotoğraf tarihinin önemli isimlerinden biridir. Rusya’da köklü siyasi değişimlerin ve sanat akımlarının olduğu bir dönemde yaşamış; resim, heykel, fotoğraf ve grafik tasarım gibi alanlarda eserler üretmiştir. Öne çıkan eserlerinden biri, 1918 yılında yaptığı, 78,5 x 62 cm boyutlarındaki “Kırmızının Zaferi” adlı çalışmasıdır.

El Lissitzky (1890-1941), 1909-1914 yılları arasında Almanya’da Darmstadt Teknik Üniversitesi’nde mimarlık eğitimi almıştır. Rus avangart sanatının önemli bir temsilcisi olan Lissitzky, 20. yüzyıl grafik sanatına yön vermiştir. Önemli eserleri arasında 1920 yılında tasarladığı “Beyazları Kırmızı Kama ile Yen” posteri ve aynı yıl yaptığı “İki Daire Kitabı İçin Etüd” bulunmaktadır.

Bauhaus, 1919 yılında Almanya’da Walter Gropius tarafından kurulan bir sanat ve zanaat okuludur. Kuruluş amacı, çok yönlü bir mimarlık okulu, zanaat okulu ve güzel sanatlar akademisi yaratmaktı. Fonksiyonel, ucuz ve kalıcı ürünlerin üretildiği bir stil geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bauhaus’un kurucusu Walter Gropius, kuruluş manifestosunda şöyle demiştir: “Mimarlar, heykeltıraşlar, ressamlar biz hepimiz zanaata geri dönmeliyiz. Çünkü sanat mesleği diye bir meslek yoktur. "Öz olarak sanatçı zanaatkârın yücelmesidir.”

Bauhaus Sanat Akımının Başlıca Temsilcileri

• Walter Gropius
• Vasily Kandinsky
• Paul Klee
• László Moholy-Nagy
• Herbert Bayer

Bauhaus’un Öne Çıkan Eserleri: