Fırçanın Sesi Rengin Dili

Her rengin insanın içinde uyandırdığı bir his vardır. Kimi zaman bir kırmızı, hiç aklında olmayan bir duyguyu harekete geçirir; mavi ise sadece bakarken bile içini sakinliğe çeker. Sanatta renkler, kelimelerin söyleyemediği şeyi anlatmanın en sessiz ama en etkili yoludur bence. Bir tabloya ilk bakışta konuyu anlamayabiliriz, ama rengi hissederiz. O his, çoğu zaman eserin kalbidir.

Mavi… Hep derim, mavi bir duyguyu fısıldar. Gördüğünüz bile içinizi bir huzur, sakinlik kaplar.  Claude Monet’nin Nilüferler serisindeki maviler de öyle. Su, gökyüzü ve yumuşak geçişler… Sanki her şey sessizce nefes alıyormuş gibi. Mavi, çoğu zaman bir sakinlik halidir; bazen de insanın kendi içine çekilip düşündüğü o an. En sakin renk belki de en derin olanıdır.

Kırmızıya gelince kırmızı hiçbir zaman çekingen bir renk değildir. Henri Matisse’in Kırmızı Oda tablosu bunun en güzel örneği. O renk bir odayı değil, bir ruh halini kaplıyor sanki. Tutku, enerji, canlılık… Ama biraz da kontrol edilemeyen bir duygusallık. Her zaman içini yakıp kavuran, bir sıcaklık ama aynı zamanda ruh haline bağlı olarak size her duyguyu dibine kadar yaşatan o renk. Kırmızı, sanatın yükselen sesi gibi; ne hissediyorsan olduğu gibi yansıtıyor.

Sarı ise bambaşka. Bir rengi güneşin sıcaklığı gibi hissedebilmek ilginçtir. Gustav Klimt ’in Öpücük tablosundaki altın sarısı tonları hem aşkın hem de güven hissinin etrafında dolaşır. Güneşin, ışığın enerjisidir, insana bazen çok sığ gibi gelebilir ama çevrenizde gördüğünüzde vücudunuza enerji toplandığını hissettirendir. Sarı, bazen bir umudun rengi olur, bazen de “her şey düzelecek” diyormuş gibi bir ışık bırakır geriye.

Yeşil hep bir denge hali yaratır. Paul Cézanne’ın doğa manzaralarında bu hissi görmemek mümkün değil. Dağlar, ağaçlar, gölgeler… Yeşilin her tonu insanın içini biraz toparlıyor gibi. Ne çok yüksek bir duygu ne de çok sessiz; tam ortada, tam kararında bir nefes. Bize doğayı hatırlatan yeşil, gördüğünüzde bir ormana girmiş hissi yaratır. Bazen keyif yapmaya bazen kafa dinlemeye bazen kendinize odaklanmaya gittiğiniz o yerin rengini hatırlatır. Eşsiz olan ve her tonunda apayrı anlam olandır.

Siyah ise çoğu kişinin düşündüğü gibi sadece karanlık değildir. Kimi zaman saklar içine kimi zamansa ortaya atar seni. Kazimir Malevich’in Black Square’i ilk bakışta boşluk gibi görünür ama biraz daha bakınca sanki bir başlangıç hissi verir. Siyah, bazen bir suskunluk değil, bir derinliktir. Aslında yin- yang felsefesi gibidir. Karanlığın içinde bir ışık ve ışığın içinde her zaman bir karanlık vardır. Her ikisinden de kopamayız içimizden birer parçadır nasıl ki evrenin içerisinde de değişmeyen parçalar varsa aynı onlar gibi. Bazı şeyler söylenmez, sadece durur. Siyah o duruşun rengidir. Ve beyaz… En sade ama en özgür renk. Joan Miró’nun çalışmalarında beyazın yarattığı boşluk, diğer renklerin nefes almasını sağlar. Beyaz bazen sadece bir duraktır. İnsan orada biraz dinlenir, biraz durur. Sanatta beyaz, sakinlik kadar yeniden başlayabilme ihtimalidir.

Daha burada sayamadığımız tonlarca renk var; her biri kendi anlamıyla, kendi ifadesiyle bambaşka bir dünya yaratıyor. Herkesin bu hayatta bir rengi vardır… peki ya sizin ki hangisi?

Renkler aslında sanatın dili. Her sanatçı duygusunu, düşüncesini, ruh halini renklerle anlatıyor. Biz de bir esere bakarken önce renge dokunuyoruz. İlk gözümüze o çarpıyor ve tablonun renginden tablo bizi kendi hikayesine çekiyor. Tablonun rengi, bizi daha anlamını bilmeden kendi hikayesine çekiyor. Sanatçı nasıl istiyorsa, tablosunun bir haritacısı gibi bize yolu renklerle işaretliyor. Biz de o izleri takip ederek inceliyoruz eseri. Çünkü renk hem çok kişisel hem de herkes tarafından sezilebilen ortak bir his.

Aslında dünyayı anlamlandırma biçimimiz bile renkten geçiyor. Hem canlı hem cansız her şeyin zihnimizde bir karşılığı var ve bu çoğu zaman önce renkle başlıyor. En basitinden, eski siyah-beyaz televizyonları düşünün… Sonra bir anda renkli televizyon ortaya çıktığında nasıl anlam kazandığını. Renk, aynı görüntüye bambaşka bir hayat verebiliyor.

Ve belki de bu yüzden sanat, renklerle başladığında daha da samimi hale geliyor.