Kitap Okuma Alışkanlığımız Neden Yeterince Yaygın Değil?

Kitap okumak, hem insanın karakterinin ve hayal gücünün genişlemesi hem de boş vakitlerini faydalı bir şekilde değerlendirmesi açısından önemlidir. Bunun yanı sıra kitap okuma alışkanlığı toplumumuzda yeteri kadar yaygın değildir. Okuma alışkanlığımızın yaygın olmamasının tek bir nedeni yoktur; günlük yaşamı etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Nedenleri hiç düşündünüz mü? Birlikte irdeleyelim…

TÜİK’in 2022 yılında yaptığı bir araştırmaya göre, 15 yaş ve üzerindekilerin %69’u son 12 ay içerisinde hiç kitap okumadığını ifade etmiştir. En az bir kitap okuyanların oranı ise %31’dir. 15-24 yaş grubundaki kişilerin kitap okuma oranının %50,9 olması, bu yaş aralığındaki gençlerin en az bir kitap okuduğunu göstermektedir.

Günümüzde kitap okumaya yeterince ilgi ve zaman verememizin nedenlerinden biri de teknolojinin yaygınlaşması ve bilinçsiz bir şekilde kullanılmasıdır. TÜİK’in 2024 verilerine göre Türkiye’de 16-74 yaş arasındaki bireylerin %88,8’i interneti düzenli olarak kullanıyor. Aynı araştırmada, WhatsApp %86,2, YouTube %71,3, Instagram ise %65,4’lük kullanım oranıyla yer alıyor. İnsanların boş zamanlarını sosyal medya, dijital içerikler veya video tüketimi ile geçirmesi kitap okumaya ayrılabilecek zamanı olumsuz etkileyebilmektedir.

Bu durum sadece yetişkinlerde değil çocuklarda da gözlemlenmektedir. Yine TÜİK’in 2024 yılında yaptığı başka bir araştırmada 6-15 yaş arasındaki çocukların internet kullanım oranının %91,3 olduğu saptandı. Bu yaş aralığındaki çocukların %32,6’sının her yarım saatte bir akıllı cep telefonlarını kontrol ettiği ifade edilmiştir. Bu durum çocukların boş zamanlarını nasıl kullandıklarının değiştiğini ve ekran kullanımının ve dikkat dağınıklığının kitap okumaya ayrılan zamanı nasıl etkilediğini göstermektedir.

Sizi çok fazla sayıya boğduğumun farkındayım. Ancak konunun anlaşılması için bu verilerin önemli olduğunu düşünüyorum. Fakat kitap okuma alışkanlığımızın yeterince yaygın olmaması durumunu yalnızca teknolojinin yaygın ve bilinçsiz kullanımı ile de açıklamak mümkün değildir. Yoğun çalışma ve eğitim hayatı, son zamanlarda kitap fiyatlarının artması, okumaya karşı ilginin oluşmaması ve ailede kitap okuma alışkanlığının bulunmaması gibi çeşitli etkenler de bu durumun nedenleri arasında olabilir.

Sonuç olarak, kitap okuma alışkanlığının yeterince yaygın olmamasının tek bir nedeni yoktur; teknoloji, sosyal medya ve dijital mecralar önemli birer unsur olsa da sosyal ve ekonomik koşullar da göz önünde bulundurulmalıdır. Kitap okuma alışkanlığının yaygınlaştırılması için her birey küçük yaşlardan itibaren okumaya teşvik edilmeli ve kitaplara erişimin kolaylaştırılması gerekmektedir.