Avrupa’da Yükselen Sağ ve Göçmen Sorunu

Avrupa’nın son otuz yılına baktığımızda milliyetçi söylemin, aşırı sağ veya merkez sağ partilerinin oylarının arttığını görmekteyiz. Yaşanan bazı gelişmeler özellikle de 11 Eylül 2001 saldırısı İslam karşıtı söylemlerin artmasına yol açmış ve devamında Irak ve Afganistan İşgali, 2008 Ekonomik krizi, Suriye iç savaşı, son olarak da Ukrayna-Rusya Savaşı bazı Avrupa ülkelerindeki milliyetçi ve popülist akımların güçlenmesinde dolaylı veya doğrudan bir etki yaratmıştır. Yaşanan savaşlar göç dalgasını tetiklemiş ‘güvenlik ve ulusal kimlik’ kavramlarının ön plana çıkmasına yol açmıştır.

Avrupa Birliği içindeki ülkelerde milliyetçi söylemler popülizmle birleşerek ülkelerin içinde bulunduğu sosyal, kültürel yapılara göre değişiklik göstermeye başlamıştır.  Almanya’nın 2025 seçimlerinde %20 üzerinde oy alarak ikinci parti konumuna gelen Almanya Alternatif Partisi (AfD) başkanı Alice Weidel göçmen karşıtı politikalarla hatta bunları daha ileri götürerek zorla geri gönderme/zorla göç ettirme üzerine partisinin oyunu arttırmaya çalışmaktadır. İtalya, Fransa ve Almanya’daki milliyetçi partilerin söylemleri göç karşıtı kampanyalarda feminist konular üzerinde farklı bir tutum sergilediği görülmektedir. Göçmenleri kendi ülkelerinde yaşayan kadınların refahına ve özgürlüğüne tehdit olarak görmektedirler. Londra Goldsmiths Üniversitesinde sosyoloji profesörü olan Sara R. Farris yeni bir sosyolojik tanım olarak “femonationalism” kavramını literatüre sokmuş: göç karşıtı söylemleri kadın hakları üzerinden okumuştur. Farris bu kavramla göçmenlerin kadınlar ve feminizme tehdit oluşturduğunu savunmaktadır.

Avrupa’da bazı ülkelerde kendini sağ parti olarak tanımlayan partilere baktığımızda: Hollanda’daki Geert Wilders liderliğindeki Özgürlük Partisi (PVV)  Müslüman toplulukların kadın ve lgbt üzerinde, İslam'ın da Hollanda kültürüne ve güvenliğine tehdit oluşturduğunu belirtmekte, göçmenleri de ülkenin sosyal, kültürel ve ekonomik sorunlarının kaynağı olarak görmektedir. Polonya’da Prawo i Sprawiedliwość (Hukuk ve Adalet Partisi- PiS) Almanya ve AB karşıtı söylemleri ile, Macaristan’da Fidesz (Macar Yurttaş Birliği) 2015'te Almanya'nın sığınmacı kabul politikasına karşı çıkan görüşü ile, İspanya’da Vox Partisi özerk bölgelerin yetkilerini geri almak ve İspanya’yı merkezî bir devlet haline getirmek, göç ve İslam karşıtı söylemleri ile politika geliştirdiği görülmektedir.   

İtalya'da aşırı sağ siyaset ise, özellikle 2022 seçimlerinden sonra başbakan olan Giorgia Meloni'nin liderliğindeki "İtalya'nın Kardeşleri" (Fratelli d'Italia) partisiyle öne çıkmaktadır. Meloni, Mussolini'den bu yana ülkenin ilk aşırı sağcı başbakanı olarak görülmektedir, ancak kendi ittifakı kendisini "merkez-sağ" olarak tanımlamaktadır.

Avrupa’da sağ partiler iktidara gelmek için merkezleştiği görülmektedir. İtalya’da Meloni Avrupa Birliği karşıtı görüşleriyle öne çıkmış ardından iktidara yaklaşınca bundan vazgeçtiği görülmektedir. Fransa’da Marine Le Pen göçmen ve İslam karşıtlığı ile sağ siyasetinde ön plandadır. Ayrıca Fransa’nın Avrupa’da en fazla Müslüman nüfusa sahip ülkesi olduğunu da unutmamak gerekir. Avrupa Birliği içindeki ülkelerdeki seçmenlerin önemli bir kısmı göçmen karşıtı tutum sergilediği için ana akım merkez partiler dahil oy alabilmek, seçmen toplamak için sağın vurguladığı göçmen karşıtlığına göz kırpmaktadır.

Avrupa’da yükselen sağ siyaset ülkelerin konjonktürlerine göre değiştiği gözlemlenmekte ancak temel argümanları göçmen karşıtlığı üzerinden okunduğu görülmektedir. Bazı ülkelerde AB karşıtlığı, Euro para biriminin kullanılmasından hoşnutsuzluk, milli değerlerin aşınması gibi sorunlar milliyetçi partilerin söylemlerinde yer bulsa da Avrupa’da milliyetçiler için sorunun temel kaynağı ‘göçmenler’ görülmektedir.  Avrupa’da aşırı sağ partiler dahil milliyetçi ve muhafakazar söylemlerin cinsiyetçi, dini değerler üzerine esnedikleri görülmekte ancak göçmen sorunu üzerinden İslam karşıtı politikalarla fikir birliği yaptıkları aşikardır. Bu düşüncenin temelini Avrupa’da 5 milyona yaklaşan Ukraynalı mültecilerin gündem olmaması ve milliyetçi partilerin söylemlerinde pek de rastlamamamız söylenebilir. Özellikle vurgulanan İslam ülkelerinden gelen göçmenler sorun yaratan göçmen olarak vurgulanmaktadır.

Kaynakça

Alice Weidel. InWikipedia, Özgür Ansiklopedi, https://de.wikipedia.org/wiki/Alice_Weidel adresinden Kasım 12, 2025'te alınmış.   

Eurostat. (Avrupa Birliği Resmi Sitesi) ‘Nearly 4.2 million people under temporary protection’  https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20231006-2 sitesinden 12 Kasım 2025 tarihinde alınmıştır.

Farris, Sara R. 'In the Name of Women’s Rights. The Rise of Femonationalism' (Duke University Press, 2017) 

fotograf: https://www.pexels.com/

Hasselbach, Christoph (2025) ‘Avrupa'da sağ partiler yükselişte’       https://www.dw.com/tr/avrupada-sa%C4%9F-partiler-y%C3%BCkseli%C5%9Fte/a-72886437  sitesinden 12 Kasım 2025’te alınmıştır.

Pınar, Övgü(2022) ‘İtalya'da seçimi aşırı sağ kazandı, Giorgia Meloni 'Herkes için yöneteceğiz' dedi’ BBC Türkçe, 12 Kasım 2025 tarihinde, https://www.bbc.com/turkce/articles/clwj8j2nydvo adresinden 12 Kasım 2025’te alınmıştır.