Kötü İnsan Kimdir?

Ceren İlhan

Psikolojik Danışman

Yazar Hakkında

1990 yılında Mersin’de doğdu. Lisans eğitimini Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kuzey Kıbrıs Kampüsü’nde Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık alanında tamamladı. Şu anda Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde aynı alanda yüksek lisans eğitimine devam ediyor.  Ankara’da yaşıyor. Kedileri, çiçekleri ve renkleri çok seviyor. Çömlek, heykel, resim gibi hobileri var.


ilhanceren1@gmail.com


A+ A-

Bir sosyal bilimci olarak, insanların duyguları, düşünceleri, davranışları ile ilgili konularda yorum yaparken kesinlik bildiren cümle kalıplarından mütemadiyen kaçınırım. Bu konuda şöyle düşünüp bundan dolayı da böyle hissetmiş olabilir. O yüzden bu şekilde davranmıştır belki. Anlayış gösterelim. Kötü niyet yoktur. Bu ve benzeri cümleler birbirini kovalar durur. Biraz da aldığım eğitimin bir getirisi olarak, insanların davranışları altında kendilerini haklı gördükleri sebepleri anlamaya çalışmak ve o insanın bakış açısı ile olayları yorumlamak, yani empatik ve objektif olmaya çalışmak kendime uzun zamandır kazandırmaya çalıştığım becerilerden bir tanesi. Peki ya iş öyle değilse ve insanlar gerçekten kötüyse?

 

Kötü insan kimdir?

Bu soru bana ahlaki değerleri ölçmeye çalışan ikilemli bir vaka örneği ile sorulsa o sorunun içinde kötünün kim olduğunu bulamam. Çünkü oraya dışardan bakan bir gözüm ve bu durumda objektif olmak çok kolaydır. Çocuğuna ilaç götürebilmek için eczaneyi soyan adam hikayesinde iki tarafın da haklı ve haksız olacağı noktayı bulmak çok kolaydır; ancak eczanesi soyulmuş eczacı ya da çocuğuna ilaç götürmek için eczaneyi soyan adama sorsak iyi ve kötünün ayrımını çok keskin bir şekilde kendi bakış açıları ile yapabilirler. Çünkü acı onlarda.

Şimdi size siz olsanız onların yerinde ne düşünürdünüz ne hissederdiniz diye sormayacağım. Sizden size acı veren hikayelerinize odaklanmanızı isteyeceğim. Romantik partneriniz tarafından aldatıldınız, terkedildiniz, güveniniz sarsıldı, hayal kırıklığına uğradınız, dost kazığı yediniz ve kendinizi haksızlığa uğramış hissettiniz, patronunuz size mobing uyguladı ve aşağılanmış, kıymetsiz hissettiniz, doktor size yanlış ilaç verdi ve tedavi süreciniz uzadı, çocuğunuz uyuşturucu kullanıyor, bir yerlerde birileri attığı her adımı sizin kalbinizi kırmak amacıyla atıyor, kalbini kırdığınız birileri sizden çok ağır bir şekilde intikam almaya çalışıyor, bir yerde bir canlı bomba kendini patlattı ve çok sevdiğiniz bir yakınınızı kaybettiniz, evinize hırsız girdi, çocuğunuzun öğretmeni çocuğunuza şiddet uyguladı, girdiğiniz sınavdan olmak istediğiniz yere yetecek bir puan almanıza rağmen sizin yerine nüfuslu tanıdığı olan birileri yerleştirildi, tecavüze uğradınız, küçücük çocukların cinsel istismara uğradığına tanıklık ettiniz, insanların cinsel yönelimleri sebebiyle dışlanmalarını, öldürülmelerini izlediniz ya da sırf aşık olduğu insanın cinsiyeti toplum normları tarafından kabul görmediği için ya da bedeninin işaret ettiği cinsiyete ait hissetmiyor diye dışlanan o insanlardan birisiniz, sözleri “bağzı” insanların hoşuna gitmediği için ceza evine konulan insanların arkadaşı, sevgilisi, annesi, babası, çocuğusunuz, sokak hayvanlarına yapılan işkencelere tanıklık ettiniz… Bu liste uzar da uzar. Hepsi hayatlarımızda var. Hepsini bizler yaşadık. Kiminde maruz kaldık kiminde maruz bıraktık, ama hepsinin öyle ya da böyle kahramanıydık. Mahkeme salonlarında “suçlu, ama iyi insan” laflarını çok duyduk. Kimi zaman işlediği suç karşısında iyi insan olarak görülmesine tahammül edemediğimiz insanlardı bunlar, kimi zaman gerçekten iyi insanlardı.

 

Tüm bu örneklere baktığımda benim gözümde tek bir kelime büyüyor sevgili okuyucu. Tüm bu örnekleri tek bir kelime olarak okuyorum. BEN… İçerisi psikolojik ve kimi zaman fiziksel acı dolu olan tüm bu vakaların tek bir sorumlusu var o da benlik… (Bu noktadan sonra anlam karmaşası olmaması açısından ‘ben’ yerine ‘ego’ kelimesini kullanacağım.)

Ego kendi ihtiyaçlarını tatmin etmek üzerine programlıdır. Egonun canı seks ister, beğenilmek ister, beslenmek ister, mutlu olmak, sevilmek, intikam almak, tutkuyu yaşamak, yüceltilmek, acı vereni cezalandırmak ister. Egonun istekleri aslında hep tek bir amaca hizmet eder. Kendini korumak… Ego kendini korumak için aldatır, yalan söyler, çevresindekileri aşağılar, insanlar hakkında kötü konuşup dedikodu yapar, çevresini kontrol altına almaya çalışır, kendi gibi olmayanı dışlar… Benim ‘kötü’ tanımım tam olarak bu noktada çalışmaya başlıyor.

 

Bizlere ilkokuldayken üzerine basa basa öğretilen bir cümle vardı. “Bir kişinin özgürlüğü, başka bir insanın özgürlüğünün başladığı yerde biter.” Çocuk aklıyla bunu şöyle kodlamıştım kafama. “Müziğin sesini çok açmamalıyım çünkü müziğin sesi komşuların evinin önünden daha ilerisine gidemez. Orası onların sınırı ve oraya giremem.” Şimdi bunu yukarıda gördüğümüz örneklere adapte etsek nasıl olur? “Bu kadınla sevişmek istiyorum, ama o istemezse onun sınırlarını aşamam.” “Bu adamla sevişmek istiyorum, ama sevgilimin bu durumda kalbi kırılır ve ona zarar vermiş olurum.” “Ben pedofiliyim, ama bunu hayata geçirirsem çocuklara zarar veririm.” “Bu mevkide çalışmak istiyorum, ama bunu usulsüz bir şekilde yaparsam orayı asıl hak eden kişinin alanına girmiş olurum.” “Hemcinsinden hoşlanan bir insanla aynı ahlaki değerlere sahip değilim, ama bu yüzden onu dışlarsam, yoluna taş koymaya çalışırsam ona zarar vermiş olurum.”

Bu cümleler nasıl geliyor kulağınıza? Bana saygılı geliyorlar. Kendine saygılı, çevresine saygılı ve özgürlüğe saygılı. O halde sanırım şu sonuca varmak çok da yanlış olmaz: Kötülük, insanların benliklerini, etraflarındaki diğer insanların özgürlük alanlarına girerek korumaya ve tatmin etmeye çalışmalarıdır. Buradan yola çıkarak, iyilik için de şunu söyleyebiliriz: İyilik, egonun ihtiyaçlarını başkalarının hayatlarına, özgürlüklerine saygılı olarak gidermektir.

 

Daha kolayı öylesi olduğu için, insanlar egonun ihtiyaçlarını gidermeye çalışırken çevrelerindekilere zarar vermekten kaçınmayabiliyorlar. Bu durumda, evet, etrafımız kötülük dolu ve etrafımız iyilik dolu. Siz hangi tarafta olmayı tercih ediyorsunuz?

 

Psk. Dan. Ceren İlhan

 


Kaynakça

Görseller:

Henn Kim – Cheers for tears

Henn Kim – Feed the ego

Henn Kim – Love is love

10-04-2019