FAİL: Utanç Mı Suçluluk Mu?

Gezegen Psikolog

Psikolog

Yazar Hakkında

1990 yılında Yalova’da dünyaya merhaba dedi. İlkokul, ortaokul ve lise öğrenimlerini burada tamamlayıp, daha sonra Üsküdar Üniversitesi Psikoloji (ing) bölümünden mezun oldu. Üniversite öğrenimi sırasında İletişim bilimlerinde yandal yaptı. PAMER (Post-Colonial çalışmalar merkezinde) çeşitli araştırmalara ve makale çalışmalarına katıldı. Lisans öğrenimi sırasında biri Almanya biri İngiltere olmak üzere 2 Erasmus yaptı. Bu yüzden kültür şoklarına toleranslı:).Şuan da hali hazırda devam etmekte olan Klinik Psikoloji yüksek lisans öğrencisi, spor aşığı, bilime dair her şeye maydanoz olmayı seven, nitelikli hasbihallere müptela, değiştirebileceklerine değiştiremeyeceklerinden daha çok inanan, insana dair her şeye meraklı olmak gibi sıfatlarıyla hemhal olmakta.

 


mystonesoft@hotmail.com


A+ A-
Ben geldiiiimm… 3 haftalık ayrı kalışımızın dikkate değer bir sebebi olmalıydı tabiî ki…devam etmekte olan yüksek lisans derslerimin yoğun sunum dönemlerinden geçmiş olmam dolayısı ile paylaşımım gecikti ama bununla beraber de sunumum için araştırma esnasında gözüme çarpan bir çalışmayı neden sizle de paylaşmayayım düşüncesi de doğmuş oldu:D

Hadi hemen bakalım bu hafta ne konuşuyoruz…;D

Duygular ve onlara dair bildiklerimiz hemen hemen hep yüzeyde kalan bilgiler olması ve toplum olarak da duygulara olan bakışımızın daha pozitif olması aslında bu tür çalışmaların kültürel ve bağlı bulunduğu coğrafyayı da tanımlaması bakımından oldukça önemli.

 


Basit ve yalın olarak bakacak olursak temel olarak bildiğimiz öfke, mutluluk, korku, üzüntü, iğrenme, şaşırma gibi duygularımız bizim aslında otomatik ortaya çıkan duygularımız fakat utanç, suçluluk, mahcubiyet, gurur gibi duygularımız genelde yaşamın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkan ve kompleks duygularımız. Öte yandan utanç ve suçluluğun daha çok benliğimizi / kendimizi nasıl değerlendirdiğimizle ilgili olduğunu düşünen çalışmalar da mevcut. Bu bakımdan Utanç ve Suçluluk diğer duygulardan bu özelliklerle de ayrılan bir kategoride değerlendirilir.
 
Bunların dışında bir de utanç ve suçluluğun birbirinden ayrılan özellikleri var ki sormayın gitsin…:) neden mi çünkü her ne kadar bu iki duygu benlikle bağlantılı olsa da, benliği değerlendiriş şekilleri birbirinden farklı olduğu için yapıcı ve yıkıcı etkileri var. Örneğin yaşanılan herhangi bir olumsuz olay ya da durum karşısında utanç genel olarak daha kaçma ve yok olma arzusuna,benliğini değersizleştirmeye sebep olurken  suçluluğun daha çok telafi etme, baş etme, kendini yeniden değerlendirme becerilerini pekiştirdiği görülmüş.Bir de üstüne üstlük Utanç stres seviyesini arttırdığı için belleği zayıflattığı da düşünülüyor.

                     
Akıllara şu soru gelebilir iyi de utancın hiç mi olumlu tarafı yok.? elbette var. Bu duygular aynı zamanda “Ahlaki duygular” olarak da adlandırıldığı için toplumun değerleri ve iletişim içerisindeki dengeyi sağlaması bakımdan özellikle toplulukçu (collectivist) toplumlarda daha pozitif bir şekilde ele alınıyor ve davranışları düzenliyor. Buna rağmen utancın, suçluluk kadar yapıcı bir etkisinin olmaması biraz da yatkınlıkla ilgili. Yani daha çok kişinin yaşadığı olumsuz olayı ne kadar sık deneyimlediğinin önemi büyük.

            

Aslında özce şu çıkarımı yapabiliriz; utanç daha direkt olarak benliğe atfedilirken , suçluluk daha çok davranış üzerinden değerlendirilmeye alınıyor. Bu bakımdan bir olay yaşadığımızda bunu kendimiz üzerinden mi yoksa davranışımız üzerinden mi değerlendirdiğimizi kontrol edebiliriz, ve hatta etmeliyiz de. Çünkü kısa vadede insan kendine verdiği zararın sonuçlarını göremediği için birikimli gelecek bir tahribatı öngöremiyor. Bu bakımdan bu duyguları yaşarken biraz daha bilinç seviyesinde yaşamak hem kendimize hem de çevremiz ile ilişkilerimize farklılık ve anlamlılık katacaktır.

Çünkü İngilizce'de şöyle diyorlardı;

Utanç  çığlık atar, Suçluluk  konuşur.
Utanç hiddetlenir, Suçluluk teşvik eder.
Utanç aşağılar, Suçluluk öğretir.
Utanç yıkar, Suçluluk budar.



 

                        


Kaynakça

https://dergipark.org.tr/download/article-file/611128

http://conexuscounselling.ca/areas-of-therapy/individual-counselling-and-therapy/guilt-shame/

https://lifehopeandtruth.com/change/repentance/how-to-deal-with-guilt-and-shame/

https://tektom.info/guilt-and-shame-worksheets/

https://www.psychologytoday.com/us/blog/evolution-the-self/201506/9-ways-talk-yourself-out-unnecessary-guilt

https://www.simplefunforkids.com/watermelon-emotions-matching-game-for-toddlers-printable.html/

20-05-2019