Bir İletişim Biçimi Olarak İletişimsizlik 'Hediye Sarılkan'

Konuk Düşünürler


Diğer Yazıları

A+ A-

İletişim, etimolojik olarak bakıldığında işteş bir sözcüktür. Yani; karşılıklı gerçekleştirilen bir eylemdir, alt yapısında iki özne barındırır. . Communication: dikkat ederseniz Communty ile benzer bir sözcüktür ve community; topluluk demektir. Fransıca çevirisinde ise Commun ortak demektir.

Alanında bakıldığında ise, alıcı–verici arasında bir mesaj alış-verişi şeklinde kısaca özetlenebilir.. Yani her iki anlamda da karşılıklılık durumu söz konusudur.

 

Karşılıklılığın ürünü olan, dinamik bir süreçte ilerlemesi beklenen iletişim, en temelde toplum yapısının temelini oluşturur. En çekirdek durumda bile insanları bir arada tutan şey aralarındaki iletişimdir. Aynı şekilde insanları birbirinden koparan şey de yine iletişimdir, iletişim biçimleridir.

Mesaj alış-verişi dışında daha geniş bir perspektiften bakıldığında; kişilerarası iletişimde bireylerin; huyundan, suyundan, sözünden, duygusundan, düşüncesinden, ruh halinden  etkilenen geniş kavramda da bir alışveriş vardır ki, burası tam da iletişimin gemici düğümüne dönüştüğü noktadır. Salt mesaj alış-verişi gibi görünen kavram, alıcının da mesajı yorumlamasına bağlı olduğundan, artık disiplinlerarası bir bilim olarak karşımıza çıkar.

İletişim, insanların kedilerini ve birbirlerini var etmelerini sağlayan bir araçtır. Bu araç sadece sözlü değildir. Bu araç, sözsüz olabilir, görsel olabilir, dokunsal olabilir..

Kişinin iç iletişimi, kişilerarası iletişim, kültürlerarası iletişim, siyasal iletişim, kitle iletişimi … şeklinde büyüyen bir sarmal vardır ki, bireyden başlar; ailenin, toplulukların, toplumun, ulusların.. sarmalı hali gelir. İki ucu birbirine entegre bir sarmaldır bu. Birbirinden koparılması çok zordur. Kalıtsal olarak etkilenen, sosyal olarak da beslenebilen bir sarmaldır.

Söz konusu başlıktan da anlaşıldığı üzere; iletişimsizlik hali günümüzde çok etkili bir yöntem olarak kullanılan, farklı durumlarda farklı adlandırmalara yol açabilen bir kanal haline gelmiştir.

Sosyal varlıklar olan biz insanların, en güçlü silahının iletişim olduğu bir dönemde iletişimsizlik de en üst düzeye ulaşmıştır. Bahsi geçen iletişimsizlik durumu, öznelerin sadece sözsel olarak mesaj alıp-vermeyi kestiği bir durumdan başka, çok yönlü bir durumdur.

İletişimsizlik ise, bireyin sadece çevresiyle olan tüm diyaloğunu ortadan kaldırması / kaldırılması gibi görünse de, en önemli faktörü de bu durumun nasıl ortaya konduğudur. Davranış bilimciler tarafından incelenen tüm davranış kalıpları, iletişimsizlik haline gelindiğinde, çok da sevimli dışavurumlardan bahsetmez.

  

Bahsedildiği üzere, iletişimsizlik hali, verilen büyük tepkilerden biri haline gelmiştir. Kişi dünyasını nasıl tanımlayacağına karar verebildiği gibi, iletişime nasıl ve hangi yoldan, hangi araçlarla başlayacağına karar verebildiği gibi, aynı şekilde yine kendisini nasıl kişi ya da ortamdan soyutlayacağını ve bunu nasıl gerçekleştirebileceğine dair özgürce yaklaşabilmekte, karar verebilmektedir.. İşte asıl mesaj da aslında bu özgürlüğün altında yatmaktadır. Bu özgürlük bireylerin iletişimlerinin / iletişimsizliklerinin yöntemlerini seçebilmelerine olanak sağlar.

İletişim hali, iletişim biliminin temelinde disipline edildiğinden; iletişimsizlik hali daha çok davranış bilimlerinin temelinde incelenen kaynağa sahiptir ve iletişimsizlik hali daha bilinmez ve karmaşık bir hal olarak karşımıza çıkarmaktadır.

İç iletişimsizlik ve dış dünya iletişimsizliği, her ikisi de; fiziksel ve sosyal çevre, kültür ve toplumdan etkilenir.

Bireyler öncelikle mesajları algılar, yorumlar ve kendi içinde anlamlandırırlar. Daha sonra bunları davranışlara dökerler.

İç dünyalarımızda özgür olduğumuz kadar dış dünyamızda özgür değilizdir. İç dünyamızda saf benliğimizle kalırken, dış dünyaya hep giydirilmiş benliklerimizle çıkarız. Kendimizi iç dünyamızda karakterize eder, dış dünyamızda ise bu karakteri ortaya çıkarırız. Bu dışarıya çıkarma hali davranışlarımızla, konuşma dilimizle, sosyal medya hesaplarımızda… kendisini bulur. İşte tam da bu noktada, iletişimi hangi kanaldan kurduğumuz, nasıl bir iletişimsizlik durumu seçtiğimiz bireyin kendisine dair çok önemli ipuçları verir.

En temelinde iletişimsizlik hali tüm basit ilişkilerimizi dahi etkilemektedir. İletişimsizlik, dış dünya ile konuşmamak, sosyal medyadan başlıklar paylaşmak / paylaşmamak ya da evden çıkmamak olabilir. Bu kısım iletişimden soyutlanan örneklerdir. Bir de iletişim kurarak iletişimsizlik hali vardır ki, bu da; bireylerde sık sık duyduğumuz ‘beni anlamıyorsun’, ‘biz anlaşamıyoruz’ gibi yorumlamalara ya da tartışmalara, gerilimlere ya da; karşı karşıya gelmeme haline dönüşebilmektedir.

   

En basit düzeyde bireylerarası iletişimde temel kural aktif dinleme olmalıdır. Aktif dinleme sayesinde birey, karşısındakinin söylediklerine karşılık olarak ne söyleyeceğini düşünmek yerine, öncelikle onu anlamaya çalışmaktadır. Karşıdaki bireyi anlayıp, kendi içimizde anlamlandırdığımızda, davranışlarımıza dökeceğimiz tepkiler iletişimsizlik üzerine değil, yapıcı bir iletişim üzerine olacaktır.

   

Bu iletişim çeşidinde –iletişimsizlik- anlamlandırmalar ve davranışsal çıktılar, bireyin iç dünyası, eğitimi, sosyo-kültürel yapısı, ekonomik yapısı ... gibi faktörlerden, öznel süzgeçlerden süzülerek ortaya çıkar. Verilen dışavurumlar çok öznel olduğu gibi, bireyin tepkisi / tepkisizliği söz konusu olduğu için bireyin saklı kalmış yönlerinin de dışavurumudur.

Kişilerle ya da sosyal çevremizle aramızdaki iletişimsizliği belirleyen özneler, tepkilerini çözüm üzerine de kurabilirler, iletişimi koparmak üzerine de kurabilirler. Bireyin iç dünyasındaki sunuşu bunu belirler.

İlişkilerimizde anlarız ki; karşımızdaki konuşmak istemiyorsa ortada ters giden şeyler vardır; iş ortamımızda arkadaşlarımızdan ya da patronumuzdan aldığımız tepkileri çözümlerken buluruz kendimizi, okulda selamı kesen insanlar varsa bir dönüp bakarız…

İletişimsizlik, günümüzde çok güçlü bir iletişim haline gelmiştir. Ve kendimize ‘ Sorun ne olabilir? ’ diye sormaktan alıkoymaya devam ettiğimiz sürece hayatımızın büyük bir bölümünü de ele geçirmeye hazırdır. İletişimin karşılıklılık halinde olduğu gibi, iletişimsizlik de karşılıklılıktadır.

Globalleşen dünyada iletişim açlığı ortaya çıkarken kibrimizi bir kenara bırakmalı, tabularımızı paltomuzu çıkarır gibi çıkartıp asmalı ve kendimize dış göz olarak bakmayı becerebilmeliyiz.

 

Yoksa iletişimsizlikten boğulacağız …

 

 

 

Hediye Sarılkan

Aralık 2018-Ankara

 


Kaynakça

Görsel Kaynaklar

https://www.marasgundem.com.tr/iletisimsizlik-sorununa-bir-cozum-icin-seminer-verildi-133907h

https://selinyetimoglu.files.wordpress.com/2014/03/kurum-ici-iletisimsizlik.gif

http://www.aryatem.com/etkili-dinleme/

http://www.bilgeniz.com/etkili-dinleme-nedir-etkili-dinleme-nasil-olur/

https://www.dmy.info/terore-karsi-ne-yapabiliriz

18-01-2019