Kültür Nedir?

‘Kültür Nedir?’ Eminim ki herkesin aklında mutlaka kültür tanımlamak için birkaç cümlesi vardır. Lakin kültür o tanımlardaki değer değildir. Aslına bakarsanız kültür, doğaya verdiğimiz tepkiler bütünüdür.

Siz haliyle bunu sorgulayacaksınızdır. Nasıl tepkiler diye? Size şöyle izah edeyim müsaadenizle. Şimdi kültürün oluşması için en az iki kişiye ihtiyaç vardır. Bu iki kişi örneğin bir ağaçtan korkuyorsa, ağaca inanıyorsa, ona sevgi, saygı vb. duygular-düşünceler ve hareketler besliyorsa kendi kültürlerini oluşturmaktadırlar.
 
 
İnsanlığın ilk varoluşundan günümüze kadar gelmiş ve gelecekte yer alacak kültürel değerlerimiz ve davranışlarımız zamanla değişmiş, yeni duygu-düşünce ve hareketler eklenmiş, bazıları çıkarılmış bazıları ise değiştirilmiş fakat mutlaka özünü korumuştur. Öz dediğimiz kısım ise milli, maddi ve manevi değerlerimiz kısmıdır.

Kültürler kıtadan kıtaya, ülkeden ülkeye, insandan insana değişiklik göstermiştir. Aslında bütün kültürler iç içedir sadece insan topluluklar kültürlerini kendi coğrafyalarına, yaşam şartlarına, yedikleri yemeklere, içtikleri sulara kadar uyum sağlayabilmeleri için ufak dokunuşlarla değiştirmiş ve kendilerine özgü duruma getirmişlerdir. Hiçbir kültür diğerinden farklı değildir. Şimdi siz nasıl farklı olmaz diyeceksiniz sizi de anlıyorum lakin az önce bahsettiğim öz kavramından yola çıkarak bunu söylemekteyim. Her insan topluluğunda yer alan bazı duygu ve düşünceler geneldir. Örneğin; bir yakınımız vefat ettiğinde ya da dünyaya yeni bir bebek katıldığındaki duygular ve düşünceler aynıdır. Sadece yapılan törenler, merasimler farklılık göstermektedir.
 
 
   
 
Toplumların yanıldıkları bir diğer konu ise iyi ve kötü kültürdür. İşin aslına bakarsanız böyle bir şey yoktur. Sonuçta kime göre iyi, kime göre kötü? Kültürel çeşitlilik sebebiyle bu soruları sorabiliyoruz, her yerde aynı kültür olsaydı bu sorular aklımızı bulandırmıyor olacaktı. İyi ve kötü kavramı her yerde hatta her insanda farklı çağrışımlar uyandırdığı gibi kültürlerde de bu böyledir. Örneğin; biz Türklerin yaptığı çocuk kırklama başka ülkeler tarafından eksik, yanlış, kötü vb. gibi sıfatlarla tanımlanabildiği gibi başka ülkeler tarafından iyi, güzel sıfatlarıyla da tanımlanabilir hatta başka ülkeler için tarafsız sayılabilir. Biz de birkaç kültüre böyle yaklaşmıyor muyuz? İşte bu yaklaşımlar yanlış yaklaşımlardır. Sonuçta insanlar yani topluluklar yaşadıkları coğrafyaya, yedikleri yemeklere, giydikleri kıyafetlere, kullandıkları renklere, diline, inançlarına vb. birçok unsura göre şekillenmektedirler.
 
 
 
Ve size veda ederken şunu da belirtmek isterim. Hiçbir insan kültürsüz değildir. Şimdi sizin biraz aklınız karışacak. Nasıl ya bir üniversite mezunu ile ilkokul mezunu ya da okumamış insan aynı mı? Diye. Evet! Kesinlikle aynı hiçbirinin diğerinden eksiği yok. Kültürler maalesef ki çok kitap okumakla, çok dizi-film izlemekle ya da çok seyahat etmekle değişmezler. Sadece siz bu yaptıklarınızdan beğendiğiniz, size yakın olan kültürün bir parçasını alıp kendi kültürünüze uydurarak kendinize katarsınız. Motomot aynısını asla ama asla almazsınız. Yani aynı coğrafya da yaşayan okumuş insanla okumamış insan da soğan, yağ ve salça üçlüsü üstünden yemek yapmayı bilir. Bu yüzden birini küçük görmek ya da çok büyütmek yanlıştır.

Herkesin kültürüne kimse karışamaz, herkesin bi’kültürü vardır.

Ben, Keyfim ve Kâhyası iyi okumalar dileriz.

Sü’rçülisan ettiysek affola.
 
 
 

01-11-2018
Elif Nur Tomruk

Axis Mundi

Elif Nur Tomruk

Türkolog ve Kültür Bilimci